Zoekt en gij zult vinden

Ik voerde zo’n gesprek met Pepijn Duijvestein, die zich vanuit New Economy onder andere bezighoudt met de wereld van handel in data over de Aarde, carbon credits, koolstofvastlegging en de bijbehorende beleidskaders. We verkenden samen waar deze instrumenten krachtig kunnen zijn, en waar ze beginnen te schuren. Geen debat. Geen winnaar. Wel vragen. Die vragen waren al eerder bij me opgekomen, toen ik sprak met een tuinderij in het buitenland. Een plek waar met aandacht wordt gewerkt aan bodem, biodiversiteit en gemeenschap. Daar telt niet alleen wat boven de grond zichtbaar is. Ook wat onder de oppervlakte leeft, krijgt zorg en tijd.

Vrij van speculatie?

Die vragen waren al eerder bij me opgekomen, toen ik sprak met een tuinderij in het buitenland. Een plek waar met aandacht wordt gewerkt aan bodem, biodiversiteit en gemeenschap. Daar telt niet alleen wat boven de grond zichtbaar is. Ook wat onder de oppervlakte leeft, krijgt zorg en tijd.

Veel regeneratieve initiatieven willen grond juist vrijmaken van speculatie. Grond uit de markt halen. Niet langer behandelen als bezit, maar als iets dat ons draagt. Tegelijk maken we via carbon credits de data van diezelfde grond verhandelbaar. Een vreemde spanning. Stoppen met grondhandel en speculatie, maar wel handelen in de data van diezelfde grond.

Meten kan helpen om beweging te creëren. Maar wat meetbaar wordt, gaat sturen. Zodra zorg voor de Aarde wordt vertaald naar cijfers en certificaten, krijgt verhandelbaarheid gewicht en verschuift de aandacht van relatie naar resultaat.

Carbon credits kunnen ondersteunen, maar ook afleiden, wanneer ze verandering elders mogelijk maken in plaats van hier. De vraag is daarom niet alleen of we meten, maar waartoe meten ons uitnodigt. De vraag werd steeds stiller, maar ook scherper. Wat doen we eigenlijk, wanneer we zorg voor de Aarde vertalen naar cijfers?

De waarde van de Aarde

Voor mij ligt de kern niet bij carbon credits zelf en Pepijn zag dat ook. Het probleem is niet het instrument. Het probleem ontstaat wanneer carbon credits worden ingezet zonder duidelijke afspraken over eigendom en governance. Zodra grond structureel inkomsten genereert via verhandelbare certificaten, verandert zij van betekenis. Ze wordt financieel gewin. Iets met een prijs. Iets met toekomstwaarde. Iets dat interessant kan worden voor partijen die vooral kijken naar rendement.

Dan ligt speculatie weer op de loer. Misschien niet meteen zichtbaar, maar wel aanwezig. Boerderijen kunnen worden opgekocht, geoptimaliseerd en weer verkocht zodra de waarde stijgt. Zelfs als de ecologische praktijk zorgvuldig is, blijft de vraag wie uiteindelijk de regie voert. In ons zoekende gesprek raakten we aan die ongemakkelijke gedachte. We willen grond uit de speculatie halen, maar voegen tegelijkertijd nieuwe waarde lagen toe die haar opnieuw aantrekkelijk maken voor de markt. Dan verschuift het probleem, in plaats van dat het verdwijnt.

Misschien vraagt deze tijd daarom niet alleen om betere instrumenten, maar om andere afspraken. Afspraken die verder gaan dan meten en belonen. Afspraken over blijven. Over zorg dragen voor de Aarde.

Zullen we het Moeder Aarde vragen?

En toen kwam er in het gesprek een andere vraag op.
Wat als we het Moeder Aarde zelf zouden vragen?

Dit is haar antwoord: “Jullie hebben het eigenlijk best knap georganiseerd op mijn huid. Kijk maar naar wonen. Jullie hebben daarvoor de hypotheekgarantie bedacht. De bank krijgt zekerheid; de mens krijgt een dak boven het hoofd. Dat systeem heeft decennia gewerkt. Maar zou ik ook zo’n garantie mogen krijgen? Misschien niet een hypotheekgarantie, maar een landgarantie.”

Dat idee opent een andere invalshoek op carbon credits. Want nu gebruiken we carbon credits vaak als inkomstenbron voor boeren en tuinders. Extra geld, zodat zij biologisch of regeneratief kunnen werken. Dat helpt. Maar het raakt niet de kern van het probleem.

Die kern zit dieper. In de enorme schuldenlast op land. In de speculatie die grond steeds duurder maakt. De volgende generatie boeren begint met een achterstand, omdat zij eerst naar de bank moeten voordat ze überhaupt kunnen starten.

Wat als we dáár beginnen?

In plaats van boeren extra geld te laten verdienen om schulden te kunnen dragen, kunnen we het systeem zelf lichter maken. Door land vrij te maken van schulden. Door het met schenkgeld uit de markt te halen. Niet tijdelijk, maar blijvend. Zodat het van generatie op generatie vrij blijft van leningen en speculatie.

Land krijgt zekerheid via een Landgarantie

Landgarantie betekent dan niet dat geld zekerheid krijgt via land, maar dat land zekerheid krijgt via afspraken. Afspraken tussen tuinder, gemeenschap en toekomstige generaties. Afspraken over zorg, gebruik en continuïteit. In zo’n kader krijgen carbon credits een andere betekenis. Ze zijn dan geen handelswaar meer, maar een thermometer. Een manier om te zien hoe het land ervoor staat. Hoe de bodem zich ontwikkelt. Hoe biodiversiteit toeneemt. Hoe zorg zich vertaalt naar gezondheid.

Degene die schenkt, ontvangt geen rendement, maar inzicht. Jaarlijks een rapportage over het stuk land dat dankzij die schenking vrij is gebleven. Niet alleen voor nu, maar voor kinderen en kleinkinderen. Zicht op hoe er gezorgd wordt. Door de tuinder. Door de gemeenschap. Door de afspraken die samen zijn gemaakt.

En de fiscus helpt mee

En daar komt iets bijzonders bij. De schenker ontvangt een Werelderfgoedpakket met een getekende landgarantie. Met daarin ook een sleutel. Geen sleutel om iets af te sluiten, maar een sleutel als symbool van toegang en verbondenheid. Een tastbaar teken dat dit stuk Aarde is veiliggesteld voor het leven. Voor de lange termijn. Die sleutel opent geen hek, maar een relatie.

Het mooie is dat dit ook fiscaal een onverwachte ruimte opent. Door te schenken via een ANBI-stichting aan land dat wordt vrijgemaakt, schenk je als het ware een stukje gezonde Aarde aan je kinderen, en weer door aan hun kinderen. Niet in geld, maar in bestaanszekerheid. In zorg. In toekomst. Een ander soort nalatenschap, buiten de gebruikelijke erfbelastinglogica.

In dit perspectief verschuift de vraag rond carbon credits fundamenteel. Niet hoeveel ze opleveren, maar waarvoor ze dienen. Niet als motor van speculatie, maar als spiegel van zorg. Niet als eindpunt, maar als begeleidend signaal.

Misschien is dat wel waar de Aarde om vraagt. Niet om nog een markt, maar om andere afspraken. Over hoe we met Moeder Aarde omgaan. En met elkaar.

Dit artikel is geen afgerond voorstel. Het is een uitnodiging tot verder zoeken. Naar landgarantie. Naar nieuwe vormen van zekerheid. Naar manieren om zorg voor de Aarde niet te belonen met winst, maar te borgen met vertrouwen.

Wil je daar meer over weten, of meedenken?
Mail: henry@henrymentink.earth